Rehber
3D Baskı Parça Uymadı: Ölçü Neden Tutmaz, Nasıl Düzelir?
8 dk okuma
Kısaca
- Önce ölçün: basılı parçayı, kırık orijinal parçayı ve yuvayı kumpasla ölçüp model sayfasındaki ölçülerle karşılaştırın.
- Bütün ölçüler aynı oranda yanlışsa sorun ölçek ya da birimdedir; fark küçükse çekme, fil ayağı, dar delik ya da fazla plastik akışı gibi baskı kaynaklı nedenlere bakın.
- ABS, ASA ve naylon, PETG ve PLA’dan daha çok çeker; PLA ile yapılan deneme asıl malzemeyle birebir aynı çıkmaz.
- Ölçüsü tutan ama takılırken kırılan tırnakta sorun baskı yönü ya da malzemedir.
- Basılı parça modelle aynı, yuvayla farklıysa sorun modelde ya da araç sürümündedir; model sayfasına değerlendirme yazın ya da sorun bildirin.
İçindekiler (8)
Parçayı bastırdınız, yerine götürdünüz: girmiyor, bol geliyor ya da tırnağı ilk denemede koptu. 3D baskı parça uymadı diye hemen modeli suçlamayın: nedenlerin birçoğu baskı sırasında ortaya çıkar ve bir bölümü birkaç dakikada anlaşılır. Bu yazı ölçünün neden tutmadığını bulmanıza, atölyeye doğru şeyi söylemenize ve sorun gerçekten modeldeyse bunu bildirmenize yardım ediyor.
3D baskı parça uymadıysa önce ölçün
“Biraz büyük” demek sorunu çözmez; sayı gerekir. Kumpasla (ince ölçü alan sürgülü cetvel) üç şeyi ölçün: basılı parçayı, kırık orijinal parçayı ve mümkünse parçanın araçta oturduğu yuvayı. Sonra bunları model sayfasında yazan ölçülerle karşılaştırın. Ölçerken kumpasla ölçüm kuralları işinizi kolaylaştırır. Karşılaştırma, sorunun türünü söyler:
| Belirti | Olası neden | İlk bakılacak yer |
|---|---|---|
| Bütün ölçüler aynı oranda büyük ya da küçük | Ölçek ya da birim hatası | Baskı programındaki ölçek değeri, dosyanın birimi |
| Bütün ölçüler biraz küçük; uzun kenarda daha belirgin | Malzemenin soğurken çekmesi | Parçanın hangi malzemeyle basıldığı |
| Yalnızca tablaya değen alt kenar geniş | Fil ayağı | İlk katman |
| Delikler ve yuvalar dar, dış ölçüler doğru ya da biraz büyük | Deliklerin dar çıkması, fazla plastik akışı | Delik çapı ve duvar kalınlığı |
| Parça düz değil, köşeleri kalkık | Çarpılma | Malzeme ve yazıcının kabini |
| Ölçüler doğru, ama tırnak takılırken kırılıyor | Baskı yönü ya da malzeme | Katman çizgilerinin yönü |
| Basılı parça model ölçüleriyle aynı, orijinal parçadan farklı | Model hatası ya da araç sürümü farkı | Uyumluluk listesi, kırık parçanın ölçüsü |
Parçanın tamamı büyük ya da küçükse: ölçek ve birim
En kolay anlaşılan hata budur. STL dosyası birim bilgisi taşımaz; baskıya hazırlık programı (dilimleyici) dosyadaki sayıları milimetre sayar. Parça inç ölçüsüyle çizilmişse 25,4 kat, santimetreyle çizilmişse 10 kat küçük çıkar. Bu kadar büyük bir fark gözle görülür.
Daha sinsi olanı bilinçli ölçeklemedir: parça tablaya sığsın diye küçültülmüş ya da “sıkı gelmesin” diye yüzde birkaç büyütülmüş olabilir. Atölyeye dosyanın yüzde yüz ölçekte basılıp basılmadığını sorun.
Baskıdan kaynaklanan ölçü sapmaları
Ölçek doğruysa ve fark milimetrenin onda birkaçı kadarsa, neden büyük olasılıkla aşağıdakilerden biridir. Bunlar filamentle baskının olağan davranışlarıdır; iyi bir atölye hepsini tanır ve ayarla telafi eder.
Çekme
Erimiş plastik soğurken küçülür. PLA ve PETG az çeker; ABS, ASA ve naylon belirgin biçimde daha çok çeker. Fark küçük parçada göze batmaz; uzun bir kenarda ya da iki vida deliği arasındaki mesafede ortaya çıkar. Ölçü denemesi PLA ile yapılıp asıl parça ASA ile basıldıysa ikisinin aynı çıkmamasının olağan nedeni budur.
Fil ayağı
İlk katman tablaya iyi tutunsun diye hafifçe ezilerek basılır; bu yüzden parçanın alt kenarı dışa doğru taşar. Buna fil ayağı denir. Taşma çoğu zaman milimetrenin onda birkaçını geçmez, ama dar bir yuvaya girecek parçada bu kadarı yeter. Dilimleyicilerde bunu telafi eden bir ayar bulunur. Elinizdeki parçada alt kenarı ince bir eğeyle hafifçe almak çoğu zaman sorunu çözer.
Dar çıkan delikler ve fazla plastik akışı
Filament yazıcılarda delikler ve iç yuvalar çizimden biraz dar çıkma eğilimindedir. Vida ya da pim girmiyorsa deliği doğru çaptaki matkap ucuyla, elde ve yavaşça genişletmek olağan bir son işlemdir. Yazıcı gerekenden fazla plastik sürüyorsa sorun büyür: duvarlar kalınlaşır, dış ölçüler artar, birbirine geçen parçalar sıkışır. Yüzeydeki kabarık, düzensiz çizgiler bunun işaretidir ve çözümü atölyenin akış ayarındadır.
Destek izi, dikiş ve çarpılma
- Destek izi. Havada kalan bölgelerin altına basılan geçici destekler, değdikleri yüzeyi pürüzlü bırakır. Bu yüzey bir yuvaya oturuyorsa parça tam yerleşmez.
- Dikiş. Her katmanın başlayıp bittiği yerde ince bir çizgi oluşur. Yuvarlak bir pimde bu çıkıntı, pimin deliğe girmesini zorlaştırabilir.
- Çarpılma. ABS ve ASA gibi çeken malzemelerde köşeler tabladan kalkabilir. Düz oturması gereken bir kapakta bu, ölçü hatası gibi görünür. Kapalı kabin isteyen bir malzemenin açık yazıcıda basılması olası nedenlerden biridir.
Destek izi ve dikiş ince bir eğe ya da zımparayla alınır. Çarpılmış parça düzeltilmez; yeniden basılır.
Tırnak kırılıyorsa: baskı yönü ve malzeme
Ölçüler tutuyor ama tırnak takılırken kopuyorsa sorun ölçüde değildir. Basılı parça, katmanlarının birleştiği doğrultuda zayıftır. Tırnak dik basıldıysa katman çizgileri tırnağı enine keser ve tırnak o çizgiden ayrılır. Esneyen tırnakta katmanlar tırnak boyunca uzanmalıdır; klipslerde baskı yönü bu yüzden reçetenin en önemli satırlarından biridir.
İkinci olasılık malzemedir. PLA gevrektir, karbon katkılı naylon ise serttir ve az esner; ikisi de zorlandığında eğilmek yerine kırılır. Esneyerek takılan parçada naylon (PA12), serin yerde PETG gibi tok malzemeler kullanılır. Üçüncüsü boşluktur: geçme gereğinden sıkıysa tırnak tasarlandığından fazla eğilir.
Adım adım kontrol listesi
Ölçeği doğrulayın
Modelin en büyük ölçüsünü basılı parçada ölçün. Model sayfasındaki değerle tutuyorsa ölçek doğrudur.Tutmayan ölçüyü bulun
Delik çapı mı, tırnak aralığı mı, kalınlık mı? Farkı milimetre olarak not edin.Kırık parçayla karşılaştırın
Aynı ölçüyü orijinal parçada ve mümkünse yuvada ölçün. Modelin ölçüsü orijinale çok yakınsa sorun baskıdadır; belirgin biçimde farklıysa modelde ya da araç sürümündedir.Baskının nasıl yapıldığını sorun
Hangi malzemeyle, hangi yönde, yüzde yüz ölçekte mi basıldı? Baskı reçetesine (önerilen malzeme ve baskı ayarları) uyuldu mu?Küçük düzeltmeyi deneyin
Fil ayağı, destek izi ve dar delik eğe, zımpara ya da matkap ucuyla giderilir. Esneyen tırnağı inceltmeyin; zayıflar.Gerekirse yeniden bastırın
Atölyeye hangi ölçünün ne kadar saptığını söyleyin. Parçanın tamamı yerine önce yalnızca geçme bölgesini içeren küçük bir deneme parçası isteyin.
Baskı atölyesine ne söylemeli?
“Uymadı” demek, baskı atölyesine (parçayı sizin için basan işletme) bir şey anlatmaz. Şunları iletin:
- Tutmayan ölçü ve fark. Örneğin “delik 6,0 mm olmalı, 5,6 mm çıktı” ya da “alt kenar yuvaya girmiyor, üstü giriyor”.
- Fotoğraf. Parçanın takılmaya çalışıldığı yer ve yanında kırık orijinal parça.
- Reçete. Model sayfasındaki malzeme, baskı yönü ve ayarlar. Farklı bir malzeme ya da yön kullanıldıysa nedenini sorun.
- İstediğiniz düzeltme. Parçanın tamamını ölçeklemek yerine delik ya da dış ölçü telafisiyle düzeltilmesini isteyin.
Şunu da bilin: hiçbir yazıcı çizimdeki ölçüyü birebir vermez; kabul edilen küçük sapma payına tolerans denir. Bu yüzden birbirine geçen yüzeyler arasında bilerek boşluk bırakılır. Filament yazıcılarda bu boşluk için yaygın başlangıç değeri kenar başına yaklaşık 0,1 ile 0,3 mm arasıdır ve doğru değer yazıcıdan yazıcıya değişir. Tasarımcının yazıcısında tam oturan parça başka bir yazıcıda biraz sıkı ya da bol gelebilir; bu tek başına ne modelin ne atölyenin hatasıdır.
Sorun modeldeyse
Basılı parça modelin ölçüleriyle aynı çıktıysa ama araçtaki yuvaya uymuyorsa iki olasılık kalır: model hatalı çizilmiştir ya da aracınız modelin denendiği sürümden farklıdır. Aynı model adı altında yıla, makyaja ve donanıma göre parça değişebilir; sol ve sağ parçalar da çoğu zaman birbirinin ayna görüntüsüdür.
Katalogdaki topluluk modelleri, sayfasında aksi yazmıyorsa ekibimizce araçta denenmemiştir; yazarları da modeli bizim için hazırlamadı ve düzeltmek zorunda değildir. Bu yüzden geri bildiriminiz değerlidir:
- Değerlendirme yazın. Modeli indirenler model sayfasında değerlendirme yazabilir: hangi araçta denediniz, nasıl bastırdınız? Parça uyduysa “Parçayı aracıma taktım, uydu.” kutusunu işaretleyin; uymadıysa işaretlemeyin ve hangi ölçünün tutmadığını yazın.
- Sorun bildirin. Uyumluluk bilgisi açıkça yanlışsa model sayfasının altındaki “Sorun bildir” bağlantısını ya da bildirim formunu kullanın.
- Doğru modeli isteyin. Aracınızın sürümüne uyan bir model yoksa parça talebi açın; ölçtüğünüz değerleri ve kırık parçanın fotoğrafını ekleyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Katusta üzerindeki modeller orijinal (OEM) parça değildir; güvenlik açısından kritik parçalar katalogda yer almaz.
Sık sorulan sorular
Basılı parça yuvaya girmiyor; zımparalayabilir miyim?
Fil ayağı, destek izi ya da dikiş gibi küçük fazlalıklar ince eğe ve zımparayla alınabilir. Esneyerek takılan tırnakları inceltmeyin; zayıflar ve kırılır. Fark milimetrenin onda birkaçından büyükse parçayı yontmak yerine nedenini bulup yeniden bastırın.
Parçayı yüzde birkaç büyütüp yeniden bastırsam olur mu?
Yalnızca bütün ölçüler aynı oranda küçük çıktıysa, yani sorun malzeme çekmesiyse işe yarar. Tek bir ölçü tutmuyorsa ölçekleme, tutan ölçüleri de bozar; o ölçünün ayrıca düzeltilmesi gerekir.
PLA ile yaptığım deneme uydu, ASA baskı neden uymadı?
ASA soğurken PLA’dan daha çok çeker; aynı dosya iki malzemede birebir aynı ölçüde çıkmaz. Atölyeler bu farkı küçük bir ölçek payıyla karşılar. PLA denemesi parçanın biçimini doğrular; geçmenin sıkılığında son sözü asıl malzeme söyler.
Model yanlışsa bunu nereye bildiririm?
Model sayfasındaki değerlendirme bölümüne hangi araçta denediğinizi ve hangi ölçünün tutmadığını yazın. Uyumluluk bilgisi açıkça yanlışsa sayfanın altındaki “Sorun bildir” bağlantısını kullanın.
Delikler neden hep küçük çıkıyor?
Filamentle baskıda delikler ve iç yuvalar çizimden biraz dar çıkma eğilimindedir; bu, yöntemin olağan bir özelliğidir. Atölye bunu dilimleyicideki telafi ayarıyla düzeltebilir; elinizdeki parçada deliği doğru çaptaki matkap ucuyla elde genişletebilirsiniz.